ಟಿಎಂಸಿ ರಚನೆ- ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಿಂದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ಪಯಣ

ಈ ಲೇಖನವು ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿಯವರ ರಾಜಕೀಯ ಪಯಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಪಕ್ಷದ ಹೊರಹೊಮ್ಮವಿಕೆ, ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎರಡರೊಂದಿಗಿನ ಅದರ ಮೈತ್ರಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಟಿಎಂಸಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಏರಲು ಎಡ ವಿರೋಧಿ ರಾಜಕೀಯವು ಹೇಗೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು

ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ (ಟಿಎಂಸಿ) ಒಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಚಳುವಳಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಜಾಗೃತಿಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲಿಲ್ಲ. ಅದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಜನವರಿ 1, 1998 ರಂದು ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಪಕ್ಷವು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ನ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಾಗಿತ್ತು – ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ಸಾಹ ಹೊಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ರಾಜಕೀಯ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳ ಸುತ್ತ ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಒಂದು ವಿಭಜಿತ ಬಣ. ಟಿಎಂಸಿಯ ಉದಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಮೊದಲು ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿಯವರ ಚಳುವಳಿಗಳ ಸ್ಥಳದ ಚಾಪವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಇದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಬೆಲೆ ತೆತ್ತಾದರೂ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕಾಗಿ ಶಾಶ್ವತ ಹಸಿವಿನಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.

1984 ರಲ್ಲಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರನ್ನು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಯುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು

1984 ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು, ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು. ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂದಿ ಮಮತಾ ಅವರನ್ನು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಯುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಎಡರಂಗ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಅವರು ಆ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. ಮಮತಾ 1991 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಟಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಮರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ, ಕ್ರೀಡಾ ಮತ್ತು ಯುವ ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ವಾಜಪೇಯಿ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವರಾದರು

1996–97ರಲ್ಲಿ ಎಡ ಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಫ್ರಂಟ್ ಸರ್ಕಾರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಒಬ್ಬ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಅದನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ನಿಷ್ಠೆಗಳು, ಯಾವುದೇ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದ ಸಾಮೀಪ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು.

1998ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ (ಬಿಜೆಪಿ) ಯೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಒಕ್ಕೂಟ (ಎನ್‌ಡಿಎ) ಸೇರಿದರು. ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರ ಎರಡನೇ ಸಚಿವಾಲಯದ (1998-99) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ರೈಲ್ವೆಯ ಸಂಸದೀಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದರು – ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ. 1999ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರ ಮೂರನೇ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವರಾದರು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಎರಡು ರೈಲ್ವೆ ಬಜೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು.

ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ

ಮತ್ತೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಜೊತೆ ನಂತರ ಮರಳಿ ಬಿಜೆಪಿಗೆ

ಆದರೆ 2001 ರ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಹತ್ತಿರ ಬಂದಾಗ, ಅವರು ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಜೊತೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿದರು, ಇದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದರು. ಎಡರಂಗ ಗೆದ್ದಿತು, ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಬೇಗನೆ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಮರಳಿದರು. 2003 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅವರು ಖಾತೆ ಇಲ್ಲದ ಸಚಿವೆಯಾಗಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು – ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗೆ ಅವರು ಎಷ್ಟು ಹತಾಶರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದರೆ ಖಾತೆ ಇಲ್ಲದ ಸ್ಥಾನವೂ ಸಾಕಾಗಿತ್ತು. ವಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಗಣಿ ಖಾತೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ನಾಯಕರು ಮಮತಾರನ್ನು “ಸಾಕ್ಷಾತ್ ದುರ್ಗಾ” ಎಂದರು

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2003 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಸಭೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು “ನಿಜವಾದ ದೇಶಭಕ್ತರು” ಎಂದು ಕರೆದು “ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ” ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಹೊಗಳಿದರು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ (ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್) ನಾಯಕರು ಅವರನ್ನು “ಸಾಕ್ಷಾತ್ ದುರ್ಗಾ” (ದೇವತೆ ದುರ್ಗಾ) ಎಂದು ಕರೆದು ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೂತುಹೋಗಿರುವ ಈ ಪ್ರಸಂಗವು ಟಿಎಂಸಿಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನಮ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನಿರ್ವಾತವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಎಡಪಂಥೀಯ ವಿರೋಧಿ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು 2009–2011ರ ಹಾದಿ

ಬ್ಯಾನರ್ಜಿಯವರ ರಾಜಕೀಯ ಗುರುತನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಡಪಂಥೀಯರ ವಿರೋಧದ ಸುತ್ತ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಎಡಪಂಥೀಯರು ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ ಈ ಎಡಪಂಥೀಯ ವಿರೋಧಿ ಗೀಳು ಟಿಎಂಸಿಯ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಎಡರಂಗ ಭೂ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಟಿಎಂಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು. ಎಡಪಂಥೀಯರು ಶಾಲೆಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಥವಾ ಆಹ್ವಾನಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಾಗ, ಟಿಎಂಸಿ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿತು.

ಸಿಂಗೂರ್ ಮತ್ತು ನಂದಿಗ್ರಾಮ್ ಮೂಲಕ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ಬಂದಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಎಡರಂಗ ಸರ್ಕಾರ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಉದ್ವಿಗ್ನ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದವು, ಮತ್ತು ಟಿಎಂಸಿ – ಮಾವೋವಾದಿಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೂಲಭೂತವಾದಿಗಳು, ವಿದೇಶಿ ಅನುದಾನಿತ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರತಿಗಾಮಿ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರ ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿತು, ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಎಡಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು ಟಿಎಂಸಿ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನೋಡಿತು. ಬಿಜೆಪಿ ಇದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಬಂದರು.

ಡಿಸೆಂಬರ್ 04, 2006 ರಂದು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರನ್ನು ಆಗಿನ ಬಿಜೆಪಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್ ಭೇಟಿಯಾದರು.

2009 ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಟಿಎಂಸಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ 19 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 6 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಈ ಒಕ್ಕೂಟವು ಎರಡನೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್ (ಯುಪಿಎ) ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಟಿಎಂಸಿ ಆರು ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಮತ್ತೆ ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವರಾದರು – ಮತ್ತು ಆ ಸ್ಥಾನದಿಂದ, 2011 ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಮಾವೋವಾದಿಗಳು, ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ರಾಜಕಾರಣ: ಟಿಎಂಸಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮರುಚಿಂತನೆ

2011: ಆಡಳಿತ ಬದಲಾವಣೆ

2011ರ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಎಡಪಂಥೀಯರ 34 ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಎಳೆದವು. ಆಡಳಿತ ವಿರೋಧಿ ಅಲೆ, ಸಿಂಗೂರು ಮತ್ತು ನಂದಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಎಡರಂಗದ ತಪ್ಪು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿದ್ದ ನೈಜ ನಿರಾಸೆ, ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿಯವರನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ್ದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಒಬ್ಬ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಾಯಕಿಯಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಭಿಯಾನದ ಅಲೆಯಲ್ಲಿ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ -ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವು ಅಧಿಕಾರದ ಗದ್ದುಗೆಯನ್ನು ಏರಿತು.

ಮೇ 20, 2011 ರಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು

ಆ ವಿರೋಧಾಭಾಸವು ತುಂಬಾ ಆಳವಾಗಿತ್ತು. ‘ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರೋಧಿ’ (anti-establishment) ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಎಂದು ಬಿಂಬಿತವಾಗಿದ್ದ ಮಹಿಳೆ, ಕೇಂದ್ರ ಅಧಿಕಾರದ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ — ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ, ಸಂಸದರಾಗಿ ಅಥವಾ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿ ಸುಮಾರು 17–18 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದಿದ್ದರು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅವರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತ್ತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದವು, ಹಾಗೂ ಎಡಪಂಥೀಯರ ಉಚ್ಚಾಟನೆಯಿಂದ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಜಾಲಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಿದ್ದವು.

ಆಡಳಿತ: ಭರವಸೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ

ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ, ಟಿಎಂಸಿ (TMC) ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸುಸಂಬದ್ಧ ಆರ್ಥಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಕೊರತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು. ರೈತರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತಡೆದಿದ್ದ ಪಕ್ಷವು, ಈಗ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಉದ್ಯೋಗ ಅಥವಾ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ‘ಪರಿಬರ್ತನ್’ (ಬದಲಾವಣೆ) ಭರವಸೆಗಳು ಹೋಗಿ, ಅದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಸುಲಿಗೆ ದಂಧೆಗಳು, ವಿರೋಧಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜಕೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರ, ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಹತ್ತಿಕ್ಕುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ತಲೆದೂರಿದವು.

ಚಿಟ್ ಫಂಡ್ ಹಗರಣ

ಚಿಟ್ ಫಂಡ್ ಹಗರಣವು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಣ್ಣ ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿತು. ಎಡಪಂಥೀಯ ಶಾಸಕರು ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಎತ್ತಿದಾಗ, ಅವರ ಮೇಲೆ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಸಂಸದೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಟಿಎಂಸಿಯ ತಿರಸ್ಕಾರದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದ್ವಂಸ

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ನಿಮಿಷ ಮಾತನಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಶಾಸಕಾಂಗ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪೊಲೀಸರನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಕೀಯ ಕೊಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೂತ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ (ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಡಪಂಥೀಯರ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಟಿಎಂಸಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ.

ಬಿಜೆಪಿ ನಂಟು: ಒಂದು ಸಹಜ ಮೈತ್ರಿ

“UPA ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಅವನತಿಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಅರಿತ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (TMC), 2012ರ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಬಿಜೆಪಿಯೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಬ್ಯಾನರ್ಜಿಯವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕಡಿದುಕೊಂಡರು — ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯ ಮೇಲಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಇದು 2014ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಬರಬಹುದೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಡೆ ಎಂದಿನಂತೆ ಅವರ ಹಳೆಯ ಸೂತ್ರವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿತ್ತು: ಅಧಿಕಾರ ಎಲ್ಲಿದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವುದು.

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೋಮು ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿತು

ಬಿಜೆಪಿಯೊಂದಿಗೆ ಟಿಎಂಸಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಹಯೋಗವು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಕ್ಕೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕೆಲಸವೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿತ್ತು — ಅದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿತು. 1990ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2000ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆ, ವಿಧಾನಸಭೆ, ಪಂಚಾಯತ್ ಹಾಗೂ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಹಿಂದೆ ಇಂತಹ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೋಮು ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಲು ಟಿಎಂಸಿ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಆ ನಿರ್ಧಾರದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಬಂಗಾಳದ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಸಿದ್ಧಾಂತವಿಲ್ಲದ ಪಕ್ಷ

ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ರಚನಾತ್ಮಕ ಅವಕಾಶವಾದದ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ (ಕೃಷಿ, ಕೈಗಾರಿಕಾ, ಜಾತ್ಯತೀತ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಪಕ್ಷವಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಪರಿಮಿತ ಅಧಿಕಾರದ ಹಪಾಹಪಿಯ ಸುತ್ತ ಬೆಳೆದದ್ದಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಆಯಾ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಯಾರು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಈ ಪಕ್ಷವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಮಾವೋವಾದಿಗಳವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಜಾಣ್ಮೆಯ ಸ್ವಾರ್ಥದಿಂದ ತನ್ನ ಮೈತ್ರಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

ಇದರ ‘ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರೋಧಿ’ (anti-establishment) ಎಂಬ ಬಿಂಬವು ಕೇವಲ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಭ್ರಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಆಡಳಿತವು ಅದರ ಜನಪರತೆಯ ಟೊಳ್ಳುತನವನ್ನು ಬಯಲಿಗೆಳೆಯಿತು. ಹಾಗೂ ಬಿಜೆಪಿಯೊಂದಿಗಿನ ಇದರ ಸುದೀರ್ಘ ಸಹಯೋಗವು, ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಗತಿಪರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಕೋಮು ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಟಿಎಂಸಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕಥೆಯು, ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಹೊರದೂಡಿ ಅದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಅಧಿಕಾರದ ಸಂಖ್ಯಾಬಲದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ತಂದಿಟ್ಟಾಗ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಪಾಠವಾಗಿದೆ.

ಮಾವೋವಾದಿ ನಂಟು: ಬಂಗಾಳದ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಯೋಗ

ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದ ಹಲವು ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳಲ್ಲಿ, ಸಶಸ್ತ್ರ ಮಾವೋವಾದಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಅದರ ಮೈತ್ರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಳಂಕ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ. 2011ರ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಾಣದ ಘಟನೆಯಾಗಿತ್ತು: ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವು, ಚುನಾಯಿತ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಸಶಸ್ತ್ರ ದಂಗೆಕೋರ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.

ತನಿಖೆಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಈ ಪಿತೂರಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದವು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಜಂಗಲ್ ಮಹಲ್ ಪ್ರದೇಶವೊಂದರಲ್ಲೇ, ಸಿಪಿಐ(ಎಂ)ನ 245 ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರ ಕೊಲೆಗೆ ಟಿಎಂಸಿ-ಮಾವೋವಾದಿ ಮೈತ್ರಿಯೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೊಣೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸಹಯೋಗದ ಉದ್ಧಟತನವು ನವೆಂಬರ್ 2, 2008 ರಂದು ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ತಲುಪಿತು; ಆಗ ಮಾವೋವಾದಿಗಳು ಸಾಲ್ಬೋನಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬುದ್ಧದೇವ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಅವರ ಹತ್ಯೆಗೆ ಯತ್ನಿಸಿದರು — ಈ ರಾಜಕೀಯ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಟಿಎಂಸಿ ನಾಯಕತ್ವವು ಖಂಡನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ, ಪ್ರಚೋದನಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು.

ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಾವೋವಾದಿಗಳ ಬೆಂಬಲದ ಘೋಷಣೆ

ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮುಸುಕು ಅತ್ಯಂತ ತೆಳುವಾಗಿತ್ತು. ಮಾವೋವಾದಿ ಮುಖಂಡ ಕೃಷ್ಣಜೀ, ತಮಗೆ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗುವುದು ಬೇಕಿದೆ ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು — ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಭಾರಿ ವಿವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಬ್ಯಾನರ್ಜಿಯವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ ಕೃಷ್ಣಜೀ ನೀಡಿದ್ದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4, 2009 ರಂದು ಆನಂದಬಜಾರ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್ 2010 ರಲ್ಲಿ, ಲಾಲ್‌ಗಢ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರ‍್ಯಾಲಿಗೆ ಕೃಷ್ಣಜೀ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಾವೋವಾದಿಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನವು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ — ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿತ್ತು

ಟಿಎಂಸಿ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾವೋವಾದಿ ಕಮಾಂಡರ್‌ ಗಳ ಸಭೆ

ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದ ಮಾವೋವಾದಿಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಸರಳವಾಗಿತ್ತು: ಎಡರಂಗ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರಿಬ್ಬರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶತ್ರುವಾಗಿತ್ತು. ಟಿಎಂಸಿ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಮಾವೋವಾದಿ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆಗಳು ಟಿಎಂಸಿಯ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲೂ ನಡೆದಿದ್ದವು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ — ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಟಿಎಂಸಿ ಸಂಸದರೊಬ್ಬರು ಪ್ರಕಟಿತ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ಯಾನರ್ಜಿಯವರೇ ಖುದ್ದಾಗಿ ಛತ್ರಧರ್ ಮಹತೋ ಮತ್ತು ಜಂಗಲ್ ಮಹಲ್‌ನ ಇತರ ನಾಯಕರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಟಿಎಂಸಿಯ ಪ್ರಚೋದನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನ ಗೂರ್ಖಾ ಜನಮುಕ್ತಿ ಮೋರ್ಚಾದ ನಾಯಕರು ಜಂಗಲ್ ಮಹಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಾವೋವಾದಿ ಮುಂಚೂಣಿ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದರು.

ಮಾವೋವಾದಿ ನಾಯಕ ಕಿಶನ್‌ಜಿ (ಸಂಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ)

2011ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ, ಟಿಎಂಸಿ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ನಿಲುವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಜಂಗಲ್ ಮಹಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮೇಲೂ ‘ಮಾವೋವಾದಿ’ ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಚ್ಚಿತು. ಹಿಂದೆ ಮಾವೋವಾದಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಆರೋಪ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅನೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಟಿಎಂಸಿ ಪಕ್ಷದ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಮಾವೋವಾದಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮೈತ್ರಿಯು ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಅದನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.

ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದದ ಅಂಶ: ಗಡಿಗಳಿಲ್ಲದ ಮೈತ್ರಿಗಳು

“ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಲು ಟಿಎಂಸಿ ತೋರಿದ ಸಿದ್ಧತೆಯು ಕೇವಲ ಮಾವೋವಾದಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಡಪಂಥೀಯ ವಿರೋಧಿ ಮತಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಅದು ಬಂಗಾಳದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಗ್ರತೆಗೆ ನೇರ ಸಂಚಕಾರ ತಂದೊಡ್ಡಿದ್ದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಹಾಗೂ ವಿಚ್ಛಿದ್ರಕಾರಕ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೂ ತನ್ನ ಕೈಚಾಚಿತು. ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ, ಇದು ಕಮತಾಪುರಿ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ (KLO) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು — ಇದು ಸಿಪಿಐ(ಎಂ)ನ 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದ ಒಂದು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 2009 ರಂದು ಲಾಲ್ಗಢದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಛತ್ರಧರ್ ಮಹತೋ

ರಾಜಕೀಯ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಲೆಗಾರರ ಬಿಡುಗಡೆ

ಆಗಸ್ಟ್ 2002 ರಲ್ಲಿ, ಕೆಎಲ್‌ಒ (KLO) ಬಂದೂಕುಧಾರಿಗಳು ಜಲಪಾಯ್ಗುರಿಯ ಧೂಪ್‌ಗುರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಿಪಿಐ(ಎಂ) ಕಚೇರಿಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಐದು ಜನ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರನ್ನು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಂದರು. ಈ ದಾಳಿಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ ಕೆಎಲ್‌ಒ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಟಾಮ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಎಂಬಾತನನ್ನು ತದನಂತರ ಭೂತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಟಿಎಂಸಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ, ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರವು ಆಗಸ್ಟ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ಟಾಮ್‌ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಕೆಎಲ್‌ಒ ನಾಯಕರನ್ನು ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಭೂಗತರಾದರು (ನಾಪತ್ತೆಯಾದರು). ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಜಲಪಾಯ್ಗುರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟದ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಎಲ್‌ಒ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ಶಂಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಈ ನಿರಂತರ ನಡೆಗಳು ಟಿಎಂಸಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ನೈತಿಕ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದವು: ರಾಜಕೀಯ ಒಲವಿಗಾಗಿ ಕೊಲೆಗಾರರನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಿದೆ.

ಟಿಎಂಸಿ ಮತ್ತು ನವ-ಉದಾರವಾದ: ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ

ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಅಂದಿನ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಮಿತ್ರ.

ನವ-ಉದಾರವಾದಿ ತಿರುಳು: ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಸರಿಸುವುದು

ಬಹುಶಃ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ (TMC) ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ವಂಚನೆಯೆಂದರೆ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮತ್ತು ನವ-ಉದಾರವಾದಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತಾನು ಬಡವರ ಧ್ವನಿ ಎಂಬಂತೆ ಅದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪಕ್ಷದ ನಿಜವಾದ ಆಡಳಿತದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಈ ಚಿತ್ರಣವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಸಿದು ಬೀಳುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ನವ-ಉದಾರವಾದಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲೂ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು ಸಚಿವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಜುಲೈ 1991 ರಲ್ಲಿ ಪಿ. ವಿ. ನರಸಿಂಹ ರಾವ್ ಅವರ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇದ್ದಾಗ, ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿತು (deregulated) ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯವನ್ನು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಮರುರೂಪಿಸುವ ಖಾಸಗೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತು.

ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಉದ್ಯಮಗಳ ಹೂಡಿಕೆ ಹಿಂತೆಗೆತಕ್ಕೆ (disinvestment) ವ್ಯಾಪಕ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ರಂಗರಾಜನ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು, ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ರಚಿಸಿತ್ತು. ಅವರು ಆಗ ಯಾವುದೇ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಆ ಮೌನಕ್ಕೆ ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಯಾವುದೇ ವಿವರಣೆಯನ್ನೂ ನೀಡಿಲ್ಲ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳ ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ‘ಹೂಡಿಕೆ ಹಿಂತೆಗೆತ ಇಲಾಖೆ’ಯನ್ನು (Department of Disinvestment) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ, ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು ಆ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು. ವಾಜಪೇಯಿ ಸರ್ಕಾರವು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ತೀವ್ರ ಖಾಸಗೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಾಗ, ವಿಮಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 26 ರಷ್ಟು ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆಗೆ (ಎಫ್.ಡಿ.ಐ) ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ‘ವಿಮಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ’ಯನ್ನು (IRDA Act) ಅಂಗೀಕರಿಸಿದಾಗ, ಭಾರತ್ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (BALCO) ಅನ್ನು ಖಾಸಗೀಕರಣಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳವೊಂದರಲ್ಲೇ ನಾಲ್ಕು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಘಟಕಗಳನ್ನು (MAMC, Webord India, BPME, ಮತ್ತು RIC) ಮುಚ್ಚಿದಾಗ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ವಲಯದ ಖಾಸಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ 2003 ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಾಗಲೂ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಅಥವಾ ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಎಡಪಕ್ಷಗಳು ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ನಿಂತರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಟಿಎಂಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಸಿತು.

ಟಿಎಂಸಿ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಟೀಕಿಸುವಂತೆ ನಟಿಸಿದ ‘ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ’ (ಎಸ್‌ಇಜೆಡ್) ನೀತಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಏಪ್ರಿಲ್ 2000 ರಲ್ಲಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು; ಆಗ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು ಆ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು. ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಒಕ್ಕೂಟದ (ಎನ್‌ಡಿಎ) ಪಾಲುದಾರರಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದ 2004 ರ ಎನ್‌ಡಿಎ ಕನಿಷ್ಠ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು (Common Minimum Programme), “ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಾಹನಗಳಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗುವುದು” ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಇದರ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಟಿಎಂಸಿಯನ್ನು ಎಸ್‌ಇಝಡ್ ವಿರೋಧಿ ಪಕ್ಷ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಿಕೊಂಡ ಆ ಡೋಂಗಿತನವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಘಾತಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಪಿಂಚಣಿ ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಕಥೆಯೂ ಇದೇ ಹಾದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 2003 ರಲ್ಲಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಸರ್ಕಾರವು ‘ಪಿಂಚಣಿ ನಿಧಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ’ವನ್ನು (PFRDA) ರಚಿಸಿತು. ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ ಖಾತರಿ ಉದ್ಯೋಗ ಪಿಂಚಣಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ಆದಾಯವನ್ನು ನೀಡುವ ‘ಹೊಸ ಪಿಂಚಣಿ ಯೋಜನೆ’ಯು (NPS) ಜನವರಿ 1, 2004 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು; ಆಗಲೂ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು ಆ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಚಿವರಾಗಿಯೇ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರು. ಮಾರ್ಚ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರವು ಪಿಂಚಣಿ ನಿಧಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದಾಗ, ಟಿಎಂಸಿ ಸಂಸದರಾದ ಅಂಬಿಕಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಗೋಬಿಂದ ನಸ್ಕರ್ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಇದರ ಪರವಾಗಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು. ಸ್ವತಃ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರೇ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಎಡಪಕ್ಷಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ.

ನವ-ಉದಾರವಾದಿ ಬಂಗಾಳದ ಶಿಲ್ಪಿ

2011 ರ ನಂತರ ಅಮಿತ್ ಮಿತ್ರಾ ಅವರನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದ್ದು ಟಿಎಂಸಿ ಪಕ್ಷದ ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ಮಿತ್ರಾ ಅವರು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲಾಬಿಯಾದ ‘ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಚೇಂಬರ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ’ (FICCI) ಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ (Retail FDI), ತೈಲ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳು (SEZ) ಮತ್ತು ವಿಮಾ ವಲಯದ ಉದಾರೀಕರಣದ ಪರವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಜೂನ್ 2010 ರ ಫಿಕ್ಕಿ (FICCI) ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಸಬ್ಸಿಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅವರು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇದು ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಲಾಭ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು. ಅವರು ಟಿಎಂಸಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸೇರಿದ ನಂತರವೂ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಫಿಕ್ಕಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು.

ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅಂದರೆ 2009 ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಮಿತ್ರಾ ಅವರು ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ರೈಲ್ವೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ (ಪಿಪಿಪಿ) ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಕರೆತರಲಾಗಿತ್ತು. ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯು ಪಿಪಿಪಿ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು ಎಂದರೆ, ನಿಜವಾದ ಎಡಪಂಥೀಯ ಸಚಿವರೊಬ್ಬರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.

ಟಿಎಂಸಿ ರಾಜ್ಯ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲಾಯಿತು. ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ದಶಕಗಳಿಂದ ಕಂಡುಬರದಿದ್ದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಬೀಗಮುದ್ರೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಂಗತಿಯಾದವು; ಮತ್ತು ಇವುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಪರವಾಗಿ ಪೊಲೀಸ್ ರಕ್ಷಣೆಯೂ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಂಘಟಿತರಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಅಥವಾ ತಮಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ “ಮಾವೋವಾದಿಗಳು” ಎಂದು ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ವಲಯಗಳನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಖಾಸಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಗುತ್ತಿಗೆ ಬೇಸಾಯದ ಶಾಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ನವ-ಉದಾರವಾದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಟಿಎಂಸಿಯ ಭರವಸೆಗಳಿಗೆ ಮಾಡಿದ ದ್ರೋಹವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ, ಯಾವುದೇ ಸದ್ಧಾಂತಿಕ ನಾಟಕಗಳ ಕಿರಿಕಿರಿ ಇಲ್ಲದೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾದ ಸ್ವತಃ ಟಿಎಂಸಿಯದ್ದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು.

ಲೂಟಿ, ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ: ಶಾರದಾ ಹಗರಣವು ಟಿಎಂಸಿ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಇಂಧನ ತುಂಬಿದ್ದು ಹೇಗೆ

ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವೇ ಒಂದು ಆಚರಣೆಯ ತತ್ವವಾಗಿ

ಶಾರದಾ ಚಿಟ್ ಫಂಡ್ ಪತನವು ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಟಿಎಂಸಿ) ಹಣಕಾಸು ವಂಚನೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಬಂಗಾಳದಾದ್ಯಂತ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಣ್ಣ ಠೇವಣಿದಾರರ ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದ ಈ ಹಗರಣವು, ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷ ಮುಜುಗರಪಡುವಂತಹ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾಹ್ಯ ಹಗರಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ – ಅದು ಪಕ್ಷದ ಒಳಗೇ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿತ್ತು. ವಿವಿಧ ಹಂತದ ಟಿಎಂಸಿ ನಾಯಕರು ಚಿಟ್ ಫಂಡ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಕೆಲವರು ಆ ಹಣವನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಅವು ನಂತರ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಚಾರ ವೇದಿಕೆಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದವು. ಸ್ವತಃ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು ಬಿಡಿಸಿದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿಟ್ ಫಂಡ್ ಪ್ರವರ್ತಕರು ಅತ್ಯಂತ ಅತಿರೇಕದ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಗೆ ಖರೀದಿಸಿದ್ದರು — ಈ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಯಾವುದೇ ವಿವೇಕಿ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವಂತಿದ್ದವು.

ಎಡರಂಗದ ಶಾಸಕರು ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದಾಗ, ಅವರ ಮೇಲೆ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಗಾಯಗೊಂಡ ಶಾಸಕರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಶಾರದಾ ಪ್ರಕರಣದ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಉಸ್ತುವಾರಿಯ ಕೇಂದ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳದ (ಸಿಬಿಐ) ತನಿಖೆಗೆ ಟಿಎಂಸಿಯ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು- ಏಕೆಂದರೆ ಈ ತನಿಖೆಯು ಪಕ್ಷದ ಸ್ವಂತ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರನ್ನೇ ಸಿಲುಕಿಸುವ ಭೀತಿಯನ್ನು ಒಡ್ಡಿತ್ತು.

ಶಾರದಾ ಚಿಟ್ ಫಂಡ್ ಹಗರಣ

ಏಪ್ರಿಲ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ಶಾರದಾ ಚಿಟ್ ಫಂಡ್ ಹಗರಣವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದುದಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಟಿಎಂಸಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದಂಧೆಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅಪವಿತ್ರ ಮೈತ್ರಿಗೆ ಇದು ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರಿಂದ ರೂ. 2 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ, ಒಂದು ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಠೇವಣಿದಾರರಿಗೆ ವಂಚಿಸಿದ ಸುಮಾರು 1,700 ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಹಗರಣವು, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಮಾಧ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖರು, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಂಚಕರನ್ನು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಒಂದು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಸಿದೆ. ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆದಿದ್ದರೂ, ನ್ಯಾಯವು ಇಂದಿಗೂ ಮರೀಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತನಿಖೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿವೆ — ಇದು ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.

ರಾಜಕೀಯ-ಅಪರಾಧದ ಅಪವಿತ್ರ ಮೈತ್ರಿ

ಟಿಎಂಸಿ ಮತ್ತು ಶಾರದಾ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬೇರುಗಳು 2009 ರ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿವೆ, ಆಗ ಶಾರದಾ ಗ್ರೂಪ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಸುದೀಪ್ತ ಸೇನ್ ಮತ್ತು ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ಪಕ್ಷದ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಲಾಭದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಮೈತ್ರಿ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಶಾರದಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಠೇವಣಿದಾರರ ಹಣವನ್ನು ಟಿಎಂಸಿಯ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಹರಿಸಿತು, ಆ ಮೂಲಕ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷದ ಮಾಧ್ಯಮ ವಾಹಿನಿಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 ರಲ್ಲಿ (ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗುವ ಕೇವಲ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಮೊದಲು) ಸೇನ್ ಅವರು ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಬಿಡಿಸಿದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ರೂ. 1.8 ಕೋಟಿಗೆ ಖರೀದಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಯಾವುದೇ ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಇದು ರಾಜಕೀಯ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನೀಡಿದ ಪಾವತಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಏಪ್ರಿಲ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದ ಶಾರದಾ ಸಮೂಹದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸುದೀಪ್ತ ಸೇನ್ ಅವರನ್ನು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವುದು.

ಸೇನ್ ಅವರು ಸಿಬಿಐಗೆ ಬರೆದ ತನ್ನ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ, ಟಿಎಂಸಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ಪ್ರತಿದಿನ್’ ಗೆ ತಾನು ತಿಂಗಳಿಗೆ ರೂ. 60 ಲಕ್ಷ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟಿಎಂಸಿ ಸಂಸದ ಕುನಾಲ್ ಘೋಷ್ ಅವರು ತಿಂಗಳಿಗೆ ರೂ. 15 ಲಕ್ಷ ವೇತನದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಿಇಒ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಟ ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅವರನ್ನು ತಿಂಗಳಿಗೆ ರೂ. 20 ಲಕ್ಷ ಸಂಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ಕರೆತರಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ, ಸುಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆ ನೀಡಲಾದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ತಾನು ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗಿ ಸೇನ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ, ಕ್ರಮಗಳ ನಿರಾಕರಣೆ

ಶಾರದಾ ಚಿಟ್ ಫಂಡ್‌ ಹಗರಣದ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪದೇ ಪದೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಬಂದಿದ್ದರೂ, ಸರ್ಕಾರವು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ದಾಖಲಿತ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಸರ್ಕಾರದ ನಡೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಘಾತಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ಆಗಸ್ಟ್ 2011 ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 2012 ರ ನಡುವೆ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ಬಾರಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿತ್ತು. ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಕೂಡ ಶಾರದಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿಯಮಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿತ್ತು. ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (SEBI) 2010 ಮತ್ತು 2013 ರ ನಡುವೆ ಹತ್ತಾರು ಕಾರಣ ಕೇಳಿ ನೋಟಿಸ್‌ಗಳನ್ನು (show-cause notices) ಜಾರಿ ಮಾಡಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂಬತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿತ್ತು — ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಅದಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೇ ಬಂದಿದ್ದವು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳ ಸಮಿತಿ (SLBC) ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಮಿತ್ರಾ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು, ಆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಸಿಎಂಡಿ ಭಾಸ್ಕರ್ ಸೇನ್ ಅವರು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಆದಾಯದ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಠೇವಣಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಆದರೂ, ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.

ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಸರ್ಕಾರವೇ ಮೇ 2013 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಫಿಡವಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ, 2011 ರಲ್ಲಿ ತಾನು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಚಿಟ್ ಫಂಡ್ ಅಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತನಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. “ಏಪ್ರಿಲ್ 2013 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ನನಗೆ ಏನೂ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ” ಎಂಬ ಅವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆಯು ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸುಳ್ಳಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರದೇ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮಾಣಿಕೃತ ಸಲ್ಲಿಕೆಗೆ (sworn submission) ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.

ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಹಗರಣ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ

ಚಿಟ್ ಫಂಡ್ ಹಣವನ್ನು ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಖರೀದಿಯ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮನಿ ಲಾಂಡರಿಂಗ್ (ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಹಣವನ್ನು ಸಕ್ರಮಗೊಳಿಸುವುದು) ಮಾಡಿರುವುದು ಈ ಹಗರಣದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಯಾಮವಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ ಜನನಿ, ಮಂಟಪಮ್, ತ್ರಿಲೋಕ್ ಅಡ್ವೈಸರಿ, ಕರುಣಾ ಇಂಪ್ಲೆಕ್ಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಮೌಂಟ್‌ವ್ಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತಾರು ಶೆಲ್ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು (ನಕಲಿ ಕಂಪನಿಗಳು) ಸಿಬಿಐ ಗುರುತಿಸಿದ್ದು, ಇವು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ರೂ. 21 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರಿ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಖರೀದಿಸಿದ್ದವು. ಈ ನಕಲಿ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಪೋಂಜಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಕಪ್ಪು ಹಣವನ್ನು ಮನಿ ಲಾಂಡರಿಂಗ್ ಮಾಡಿ ಟಿಎಂಸಿಯ ಪಕ್ಷದ ನಿಧಿಗೆ ಹರಿಸಿದವು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರ ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿಯ ಹಣಕ್ಕೂ ಶಾರದಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಿಬಿಐ ಅಫಿಡವಿಟ್ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು — ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವಂತ ದತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ (charitable apparatus) ಹಣಕಾಸು ವಂಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಆಘಾತಕಾರಿ ಆರೋಪವಾಗಿದೆ.

ಟಾಲಿವುಡ್ ವಶ, ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ ಕೆ.ಡಿ. ಸಿಂಗ್

ಈ ಹಗರಣದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಬಂಗಾಳದ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗದ (Tollywood) ಆಳದವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು. ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ಆಪ್ತ ಹಾಗೂ ಅವರ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಗಳ ಸಹವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ಟಾಲಿವುಡ್ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಮೊಹ್ತಾ ಅವರನ್ನು, ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಪಿತೂರಿಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸಿಬಿಐ ಬಂಧಿಸಿತು. ಅವರ ಒಡೆತನದ ‘ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್’ (SVF) ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಶಾರದಾ ಹಗರಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ನಡೆದ ಮತ್ತೊಂದು ಬೃಹತ್ ಚಿಟ್ ಫಂಡ್ ಹಗರಣವಾದ ‘ರೋಸ್ ವ್ಯಾಲಿ’ಯಿಂದ ರೂ. 25 ಕೋಟಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ರೋಸ್ ವ್ಯಾಲಿ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ 70 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಈ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ SVF ಕೇವಲ 25 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು (ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಳೆಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು) ಮಾತ್ರ ಒದಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬಾಕಿ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಚಿಟ್ ಫಂಡ್ ಹಣವನ್ನು SVF ಮೂಲಕ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಹಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ (ಮನಿ ಲಾಂಡರಿಂಗ್) ಟಿಎಂಸಿಯ ಬೊಕ್ಕಸಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಕರಣವೆಂದರೆ ಕನ್ವರ್‌ದೀಪ್ ಸಿಂಗ್, ಅಂದರೆ ಕೆ.ಡಿ. ಸಿಂಗ್ ಅವರದ್ದು. ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಈ ಉದ್ಯಮಿಯನ್ನು ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು ಎರಡು ಬಾರಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಡಿಬಿಡಿಯಿಂದ ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ ಕರೆತಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಒಡೆತನದ ‘ಅಲ್ಕೆಮಿಸ್ಟ್ ಇನ್ಫ್ರಾ ರಿಯಾಲ್ಟಿ’ ಕಂಪನಿಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳವೊಂದರಲ್ಲೇ ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ರಾಜ್ಯ ಪೊಲೀಸರು ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು (ED) ರೂ. 239 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು, ಹಾಗೂ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ರೂ. 1,900 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ವಂಚಿಸಿರುವ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಹೊರಿಸಿತು. ಈ ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು: ಕೆ.ಡಿ. ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಟಿಎಂಸಿಯ ಚುನಾವಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಅಲ್ಕೆಮಿಸ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಠೇವಣಿದಾರರನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಲೂಟಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಟಿಎಂಸಿ ಸರ್ಕಾರವು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಕುಳಿತಿತ್ತು.

ರೋಸ್ ವ್ಯಾಲಿ, ನಾರದ ಮತ್ತು ಟಿಎಂಸಿಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು

ಶಾರದಾ ಹಗರಣವು ಸುಮಾರು ರೂ. 10,000 ಕೋಟಿ ವಂಚನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ರೋಸ್ ವ್ಯಾಲಿ ಹಗರಣವು ರೂ. 15,000 ಕೋಟಿಗೂ ಮೀರಿದೆ. ಕೇಂದ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳದ (ಸಿಬಿಐ) ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ರೂ. 30,000 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇದು ಕನಿಷ್ಠ 15 ಲಕ್ಷ ಠೇವಣಿದಾರರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.

ರೋಸ್ ವ್ಯಾಲಿ ಕುರಿತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾಪುರ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಮಾಹಿತಿ ವರದಿ (ಎಫ್‌ಐಆರ್) ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು. ಚಿಟ್ ಫಂಡ್‌ಗಳ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಸ್‌ಐಟಿ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ ರಾಜೀವ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಈ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ಅನ್ನು ಸಿಬಿಐನಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟರು – ಇದರಿಂದಾಗಿ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ರೋಸ್ ವ್ಯಾಲಿ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಒಂದು ದಮನಕಾರಿ ಕೃತ್ಯವು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ನೀಡಿತು.

ರೋಸ್ ವ್ಯಾಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಶೂನ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಿಲ್ಲ. 2011 ರ ನಂತರ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಾದ್ಯಂತ ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅದರ ಪ್ರವರ್ತಕರು ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಟಿಎಂಸಿ) ನ ಪ್ರಭಾವಿ ವಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಾಮೀಪ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಸಮೂಹದ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಟಿಎಂಸಿಯ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಕಂಪನಿಯು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಣ್ಣ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ ಠೇವಣಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ, ಅದಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಿಂಧುತ್ವದ (ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆಯ) ಇಮೇಜ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರೂ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಭದ್ರತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (ಸೆಬಿ) ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಕಂಪನಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ರೋಸ್ ವ್ಯಾಲಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮುಂದುವರಿದವು, ಇದು ಅದು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ.

ರೋಸ್ ವ್ಯಾಲಿ ಚಿಟ್ ಫಂಡ್ ಹಗರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಮತಾ ಅವರ ಆಪ್ತ ಮತ್ತು ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಸದನನ್ನು ಸಿಬಿಐ ಬಂಧಿಸಿತು.

ನಂತರದ ತನಿಖೆಯು ರೋಸ್ ವ್ಯಾಲಿ ಸಮೂಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಟಿಎಂಸಿ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಆಳವಾದ ರಾಜಕೀಯ ನಂಟುಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಮಾಜಿ ಸಚಿವ ಮದನ್ ಮಿತ್ರಾ, ಸಂಸದರಾದ ಸುದೀಪ್ ಬಂಡೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ತಾಪಸ್ ಪಾಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಟಿಎಂಸಿ ನಾಯಕರನ್ನು ಈ ಹಗರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೇಂದ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳ (ಸಿಬಿಐ) ಮತ್ತು ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (ಇಡಿ) ಬಂಧಿಸಿದವು ಅಥವಾ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದವು. ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಣಕಾಸಿನ ವಹಿವಾಟುಗಳು, ಪ್ರಚಾರದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಮಾಧ್ಯಮ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಟಿಎಂಸಿ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯಾಪಕ ಒಡನಾಟವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ರೋಸ್ ವ್ಯಾಲಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಕೇವಲ ನಿಯಂತ್ರಕ ವಿಫಲತೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಭಾವಿ ವಲಯಗಳು ಕಂಪನಿಯು ಯಾವುದೇ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸರದಿಂದಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ ಎಂಬ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದರ ಪತನವು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಠೇವಣಿದಾರರನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ದೂಡಿತು.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ ಮತ್ತು ನಾರದ ಸ್ಟಿಂಗ್

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ಸಿಬಿಐ ತನಿಖೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಿಂದ ಸಕ್ರಿಯ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುವ ಕಡೆಗೆ ಬದಲಾಯಿತು. ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 12 ಟಿಎಂಸಿ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ನಗದು ಲಂಚ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದ ನಾರದ ಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಬಂಧನಗಳನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಬದಲಾಗಿ, ಸಿಬಿಐ ಧ್ವನಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಬ್ಬನೇ ಒಬ್ಬ ಟಿಎಂಸಿ ನಾಯಕನನ್ನು ಬಂಧಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು – ಇದು ಟಿಎಂಸಿ ಹಾಗೂ ಮಾವೋವಾದಿ ಮುಂಚೂಣಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ದಾಖಲಿಸಿದ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೆಟೈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ) [ಸಿಪಿಐ(ಎಂ)] ನಾಯಕರ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಬಿಐ ಕೈಗೊಂಡ ತಕ್ಷಣದ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.

ಶಾರದಾ ಚಿಟ್ ಫಂಡ್ ಹಗರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಪೊಲೀಸ್ ಕಮಿಷನರ್ ರಾಜೀವ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಅವರನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ಸಿಬಿಐ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು ಧರ್ಮತಲಾದಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಧರಣಿ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ನಡೆಸಿದ್ದು ಈ ಅಡೆತಡೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ನಾಟಕೀಯ ಪ್ರಸಂಗವಾಗಿತ್ತು.

ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಧರಣಿ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ. ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಪೊಲೀಸ್ ಕಮಿಷನರ್ ರಾಜೀವ್ ಕುಮಾರ್ (ಎಡಗಡೆ) ಅವರೂ ಸಹ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಎಸ್‌ಐಟಿ (SIT) ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದ್ದರು, ಕರೆ ವಿವರಗಳನ್ನು (ಕಾಲ್ ಡಿಟೇಲ್ಸ್) ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಿರುಚಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಆರೋಪಿಗಳಿಗೆ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದ್ದರು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಅವರ ವಿಚಾರಣೆಯು ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ನ ತಟಸ್ಥ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿತಲ್ಲದೆ, ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನಾಶಪಡಿಸಿದ ಆರೋಪಗಳು ನಿಜವೆಂದು ಸಾಬೀತಾದರೆ ಶಿಕ್ಷೆಯು “ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಂತದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿತು.

ಸಿಬಿಐ ಮೇಲಿನ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ದಾಳಿ

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಿಬಿಐನ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯು ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಧೂಳೀಪಟವಾಯಿತು. 2018 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23 ರ ರಾತ್ರಿ, ಬಾಲಿವುಡ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವಂತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರರು (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ) ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ (ಪಿಎಂಒ) ಸಮನ್ವಯದ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಸಿಬಿಐ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆದರು. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಸಂಪುಟ ಆದೇಶದ ಮೂಲಕ ಸಿಬಿಐ ನಿರ್ದೇಶಕ ಆಲೋಕ್ ವರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು ಅವರ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎಂ. ನಾಗೇಶ್ವರ ರಾವ್ ಅವರನ್ನು ಹಂಗಾಮಿ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.

ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವರ್ಮಾ ಅವರ ಕಡತಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡಲು ಆದೇಶ ಪಡೆದಿದ್ದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಯ (ಸಿಐಎಸ್‌ಎಫ್) ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸೂಚನೆಗಳು ಬಂದ ನಂತರ ಹಿಂದೆ ಸರಿದರು. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ 2:30 ರ ವೇಳೆಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಈ ಬಹಿರಂಗ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ದಂಗೆಯು (coup) – ಶಾರದಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿರುವ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು – ಮತ್ತು ಸಿಬಿಐ ಸ್ವತಂತ್ರವೂ ಅಲ್ಲ, ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವೂ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಹಲವರು ಬಹಳ ದಿನಗಳಿಂದ ಶಂಕಿಸಿದ್ದನ್ನು ಇದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು.

ಎಡರಂಗದೊಂದಿಗಿನ ವೈದೃಶ್ಯ

ಎಡರಂಗ ಸರ್ಕಾರದ ದಾಖಲೆಯೊಂದಿಗಿನ ವೈದೃಶ್ಯವು ಬೋಧಪ್ರದವಾಗಿದೆ. 1980-81 ರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಎಡರಂಗವು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ ಚಿಟ್ ಫಂಡ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ಸಂಚಯಿತಾ’ ವಿರುದ್ಧ ಮಾದರಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿತು, ಅದರ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಬಂಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ಠೇವಣಿದಾರರಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿತು. 1991-92 ರಲ್ಲಿ ವೆರೋನಾ ಮತ್ತು ಓವರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ 96 ಚಿಟ್ ಫಂಡ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು – 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರವರ್ತಕರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು, ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1993 ರಲ್ಲಿ, ಎಡರಂಗ ಸರ್ಕಾರವೇ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಹರಾಜು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲು ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು (PIL) ದಾಖಲಿಸಿತು – ಹಾಗೂ 1995 ರಲ್ಲಿ ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.

2003 ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಹಣಕಾಸು ಇಲಾಖೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಗಳ ತನಿಖಾ ಕೋಶವನ್ನು (Economic Offences Investigation Cell) ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಮತ್ತು 17 ವಂಚಕ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 2,500 ಠೇವಣಿದಾರರಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು. ಎಡರಂಗ ಸರ್ಕಾರವು 2003 ಮತ್ತು 2009 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಸಹ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮೋದನೆಗಾಗಿ ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು – ಆದರೆ ಟಿಎಂಸಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿದ್ದಾಗಲೂ ಸಹ, ಒಮ್ಮೆಯೂ ಆ ಅನುಮೋದನೆಗಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.

2011 ರಲ್ಲಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ತಕ್ಷಣವೇ ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಗಳ ತನಿಖಾ ಕೋಶವನ್ನು (Economic Offences Investigation Cell) ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು. ಎಡರಂಗ ಸರ್ಕಾರವು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಶಾಸನವು ಜಾರಿಗೆ ಬಾರದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 2016 ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಗೆಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು – ಆದರೆ ಅದರ ನಂತರದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಮಮತಾ ಸರ್ಕಾರವು ಆ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಂಧನವನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.

ಮರೆತುಹೋದ ಬಲಿಪಶುಗಳು

ನಷ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಶ್ಯಾಮಲ್ ಸೇನ್ ಆಯೋಗವು ₹500 ಕೋಟಿ ಪರಿಹಾರದ ಭರವಸೆ ನೀಡಿತ್ತಾದರೂ ಕೇವಲ ₹252 ಕೋಟಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿತರಿಸಿತು – ಇದರಲ್ಲಿ ₹102 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಚೆಕ್‌ಗಳು ಬೌನ್ಸ್ ಆದವು ಅಥವಾ ನಗದೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಶಾರದಾ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರಲ್ಲೇ 12 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಇನ್ನು ಪರಿಹಾರ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಕನಿಷ್ಠ ನೂರು ಬಲಿಪಶುಗಳು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಬಂಧಿತ ಟಿಎಂಸಿ ನಾಯಕರಾದ ಮದನ್ ಮಿತ್ರಾ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಂಜಯ್ ಬೋಸ್ ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಮರಳಿದ್ದಾರೆ – ಮಿತ್ರಾ ಚುನಾವಣಾ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಬೋಸ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ – ಆದರೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಠೇವಣಿದಾರರು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಗತಿಕರಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

ಅಂದಿನ ಸಾರಿಗೆ ಸಚಿವ ಮದನ್ ಮಿತ್ರಾ ಅವರನ್ನು ಶಾರದಾ ಚಿಟ್ ಫಂಡ್ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು.

ಶಾರದಾ ಹಗರಣವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ (institutional capture) ಕಥೆಯಾಗಿದೆ – ಇಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವೊಂದು ನಿಯಂತ್ರಕ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ತನಿಖಾ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಹೈಜಾಕ್ ಮಾಡಿತು, ಕಲಾ ಹರಾಜುಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅಪರಾಧದ ಆದಾಯವನ್ನು ಲಾಂಡರಿಂಗ್ ಮಾಡಿತು, ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಲಿಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ದುರ್ಬಲ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಬಲಿ ನೀಡಿತು. ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಟಿಎಂಸಿ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ಎರಡೂ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿವೆ. ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಆಡಳಿತದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ನಾಚಿಕೆಗೇಡಿನ ವೈಫಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಇತಿಹಾಸವು ಇದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಫೆಡರಲ್ ಫ್ರಂಟ್ ಕಲ್ಪಿತ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿಯ ಅಂತಿಮ ಆಟ

2014 ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಹಗರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆಲಸ್ಯದ ಹೊರೆಯಿಂದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಅಲಯನ್ಸ್ (ಯುಪಿಎ) ಸರ್ಕಾರವು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಟಿಎಂಸಿ ಆ ಚಕ್ರದ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಮರು-ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು: ಅದೇ “ಫೆಡರಲ್ ಫ್ರಂಟ್”. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ (ಬಿಜೆಪಿ) ಎರಡಕ್ಕೂ ಪರ್ಯಾಯವಾದ ಮೂರನೇ ಶಕ್ತಿ ಎಂಬ ಈ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಆರ್ಭಟದಿಂದ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ: ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಲಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಲಿ, ಹಂಚಿಕೊಂಡ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ತಡಿಪಾಯವಾಗಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಟಿಎಂಸಿ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಮರಳಿ ಬಿಜೆಪಿಯತ್ತ ತನ್ನ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಧಾನ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು (tactical placeholder).

ಸಂಕೇತಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು. ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಪರೇಡ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರ್‍ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ, ಬಿಜೆಪಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಸಾಲ ಮರುರಚನೆಗಾಗಿನ ಟಿಎಂಸಿಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು – ಹಾಗೂ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯದ ಹಣಕಾಸಿನ ಹೊರೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಅದೇ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿದರು (ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದರು). ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ “ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರ” ಬಂದ ತಕ್ಷಣ, ಬಂಗಾಳದ ಸಾಲದ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು “ಸುವರ್ಣ ಯುಗ” ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಸಮನ್ವಯತೆಯು ಅಷ್ಟೇನೂ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ (ಬಹಿರಂಗವಾಗಿತ್ತು).

ಇತರ ಅನೇಕ ಟಿಎಂಸಿ ರಾಜಕೀಯ ರಚನೆಗಳಂತೆ ಫೆಡರಲ್ ಫ್ರಂಟ್ ಕೂಡ ಒಂದು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು (bluff) – ಇದು ತಾನು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೇ ಮೊದಲೇ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವ ಒಂದು ಹೊಗೆಮರೆಯಾಗಿತ್ತು (smokescreen). ಬಂಗಾಳದ ಮತದಾರರು ಈ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆಯೂ ನೋಡಿದ್ದರು. 2014 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಟಿಎಂಸಿಯ ಬಹುತೇಕ ಹಿಂದಿನ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಪಾಲುದಾರರು ದೂರ ಸರಿದಿದ್ದರು. ಚಿಟ್ ಫಂಡ್ ಪ್ರವರ್ತಕರು, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಅನುದಾನಿತ ಎನ್‌ಜಿಒಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಾತಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗ ಮಾತ್ರ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಗುರುತಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅದರ ಮುಖವಾಡವು ಎಂದೋ ಕಳಚಿಬಿದ್ದಿತ್ತು.

ಪರಿಬೋರ್ತನ್‌ನಿಂದ ಪತನದವರೆಗೆ: ಟಿಎಮ್‌ಸಿ ಆಡಳಿತದ ಅಂತಿಮ ಅಧ್ಯಾಯ

ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಸಿ ನೇಮಕಾತಿ ಹಗರಣ

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಸಿ (ಶಾಲಾ ಸೇವಾ ಆಯೋಗ) ನೇಮಕಾತಿ ಹಗರಣವು ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರವಾದ ಗಾಯವಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ‘ಆಡಳಿತ’ದಂತಹ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗೆ ನೇರ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕೃತ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದ್ದ ಇಡೀ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅಪಾರ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ.

ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ ಹಾಗೂ ತದನಂತರದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳ (CBI) ಮತ್ತು ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ (ED) ತನಿಖೆಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಹಗರಣವು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಕೃತ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಯಲಿಗೆ ಬಂತು. ಇದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ನಡೆಸುವ ಶಿಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ಗ್ರೂಪ್ ‘ಸಿ’ ಮತ್ತು ಗ್ರೂಪ್ ‘ಡಿ’ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ, ಒಂದು ಉದ್ಯಮದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಜಾಲವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಲಿಖಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿದ್ದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ, ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳು, ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇಪ್ಪತ್ತು ಅಥವಾ ಮೂವತ್ತು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿವರೆಗೆ ಲಂಚ ನೀಡಿದ ಇತರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಲಂಚದ ಜಾಲವು ನೇರವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮನೆ ಬಾಗಿಲುವರೆಗೂ ತಲುಪಿತ್ತು.

ಆಗಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ಪಾರ್ಥ ಚಟರ್ಜಿ ಅವರನ್ನು 2022 ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ ಬಂಧಿಸಿತು. ತದನಂತರ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ರೂಢಿಬಿದ್ದಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಆಘಾತಗೊಳಿಸಿದವು: ಅವರ ಆಪ್ತ ಸಹಯೋಗಿ ಅರ್ಪಿತಾ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಶಿ ಹಾಕಲಾಗಿದ್ದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ನಗದು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾದ ನಾಟಕೀಯ ರೇಡ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಣ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದಿಂದ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕಪಾಟುಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಆ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿದ್ದ ಮಾನವೀಯ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಕಟವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಅರ್ಜಿ ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ, ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ, ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವರಿಗೆ ಸಿಗಬೇಕಿದ್ದ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಅನರ್ಹರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಬಾರಿ ಅಕ್ಷರಜ್ಞಾನವೇ ಇಲ್ಲದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನೋಡಬೇಕಾಯಿತು. ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಸೇವೆಯಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸುವಂತೆ ನೀಡಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ತೀರ್ಪು ಒಂದು ಕಹಿ ಮತ್ತು ಸಿಹಿಯಾದ ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತಾದರೂ, ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯುಂಟಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇದು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನೂ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿತು. ಈ ಹಗರಣವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿಸಿದ್ದು ಏನೆಂದರೆ, ಇದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಳವಾದ ಹಂತದವರೆಗೂ ತಲುಪಿತ್ತು. ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮಾರ್ಕ್ ರೆಕಗ್ನಿಷನ್ (OMR) ಶೀಟ್‌ಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಲಾಯಿತು, ಸುಳ್ಳು ಮೆರಿಟ್ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು, ರಾಜಕೀಯ ಲೆಟರ್‌ಹೆಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸು ಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದ ಬೆಂಬಲಿಗರ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.

ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ನಂತರ ದಿಕ್ಕು ತಪ್ಪಿಸುವಂತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಡೀ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಹಾಗೂ ತನಿಖಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬೆಂಗಾಳದ ವಿರುದ್ಧದ ಸಂಚು ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿತು. ಇದು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ಧಟತನದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಸಂಪುಟದ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೂ, ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ಅಪರಾಧಗಳ ಮೇಲಿನ ವಿಮರ್ಶೆ ಎಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಬದಲು ರಾಜ್ಯದ ಘನತೆಯ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲು ಹಠ ಹಿಡಿದರು. ಆ ಮಾತುಗಳು ಕೆಲವರನ್ನಷ್ಟೇ ನಂಬಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೂ, ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿತು. SSC ಹಗರಣವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಕರಣವಲ್ಲ; ಅದು ತನ್ನ ಮೂಲ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ರಾಜ್ಯದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಆರ್.ಜಿ. ಕರ್ ಘಟನೆ

2024 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 8–9 ರ ರಾತ್ರಿ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಆರ್.ಜಿ. ಕರ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿ (ಟ್ರೈನಿ) ಯೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಾಚಾರ ನಡೆಸಿ ಕೊಲೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ದಣಿವಿನ ಆನ್‌-ಕಾಲ್ ಶಿಫ್ಟ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಅವರು ತೆರಳಿದ್ದ ಸೆಮಿನಾರ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೃತದೇಹ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಈ ಅಪರಾಧವು ಸ್ವತಃ ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರ ಹಾಗೂ ಭೀಕರವಾಗಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಾಗಿ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಯುವ ವೈದ್ಯೆಯನ್ನು, ಅವರ ವೃತ್ತಿಪರ ಮನೆಯಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಳಗಡೆಯೇ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಅವರ ಮೃತದೇಹ ಪತ್ತೆಯಾದ ನಂತರದ ಗಂಟೆಗಳು, ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳು ಈ ಭೀಕರ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಳವಳಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಶೋಚನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಿರುಗಿಸಿದವು.

ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದೇ ಪಕ್ಷದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುವ ಬದಲು ಅದನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೇಗೆ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿತು. ಆರಂಭಿಕ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ದಾಖಲಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗದ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಪೊಲೀಸರು ಆಡಳಿತಾರೂಢ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದರು, ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ವಿಳಂಬ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಘಟನಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಲರ್ಹ ಆರೋಪಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಕೇಳಿಬರತೊಡಗಿದವು. ಆರ್.ಜಿ. ಕರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿದ್ದ ಡಾ. ಸಂದೀಪ್ ಘೋಷ್ ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹಣಕಾಸಿನ ಅಕ್ರಮಗಳ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಇ.ಡಿ. ತನಿಖೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ಸೇವೆಯಿಂದ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸುವ ಬದಲು ಕೇವಲ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇಂತಹ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮವು ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವ ಬದಲು ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಂತೆ ಕಂಡಿತು. ಅಪರಾಧದ ಸುದ್ದಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಫೆಡರೇಶನ್ (SFI) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಯುವಜನ ಫೆಡರೇಶನ್ (DYFI) ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ರಸ್ತೆಗಿಳಿದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಗೇಟ್ ಎದುರು ಧರಣಿ ನಡೆಸಿದರು.

ಗುಂಪೊಂದು ಆರ್.ಜಿ. ಕರ್ ಆವರಣಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿತು. ಪೋಲಿಸರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಹಾಗೂ ವೀಡಿಯೊ ಆಧಾರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸಂಯಮ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ದಾಳಿಯು ದಿಢೀರನೆ ನಡೆದಿದ್ದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾತನಾಡಬಹುದಾದವರನ್ನು ಬೆದರಿಸಲು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಡೆದದ್ದು ಎಂಬ ವ್ಯಾಪಕ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಇದು ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಬೆಂಗಾಳದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಕಿರಿಯ ವೈದ್ಯರು (ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಡಾಕ್ಟರ್ಸ್) ನೈತಿಕ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿ ಮುಷ್ಕರ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಅದು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. “ನಮಗೆ ನ್ಯಾಯ ಬೇಕು” ಎನ್ನುವುದೇ ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಮೂಲಭೂತ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಇತ್ತು: ಬೆಂಗಾಳದ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮಹಿಳೆಯು ತನ್ನ ಜೀವಕ್ಕೆ ಭಯಪಡುವ ವಾತಾವರಣ ಇರಬಾರದು ಎಂಬುದು. ತನಿಖೆಯ ವಿಳಂಬ ಗತಿ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿಂದ ಆಘಾತಗೊಂಡ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಸಿಬಿಐಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿತು. ಆದರೆ, ರಾಜಕೀಯ ಅನುಕೂಲಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವಂತಹ ಅಪರಾಧಗಳ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವಾಗ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಎದುರಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಸಿಬಿಐ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಲೇ, ತಾನೇ ಸ್ವತಃ ರ್ಯಾಲಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರ ವಿಲೇವಾರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ (ಫಾಸ್ಟ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಕೋರ್ಟ್) ಆಗ್ರಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿತು.

ಸಂದೀಪ್ ಘೋಷ್ ಅಧಿಕಾರದ ಕೇಂದ್ರದೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರ ಸಾಮೀಪ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದು, ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಬಹುದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಶಂಕಾಸ್ಪದ ವರ್ಗಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ನೈತಿಕವಾಗಿ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಬದಲು ಅವು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಬಿಂಬಿಸಿದ್ದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅನುಮಾನವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಬೆಂಗಾಳ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದದ್ದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೊಲೆಯನ್ನು ಭೇದಿಸುವಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಆ ಕೊಲೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಲು, ಹಾನಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಜನರ ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ತಣ್ಣಗಾಗಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಯಂತ್ರಾಂಗವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆರ್.ಜಿ. ಕರ್ ఆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟ ಯುವ ವೈದ್ಯೆಗೆ ನಿಜವಾದ ಸತ್ಯ ಸಿಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗುವ ಬದಲು, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊಣೆಗೇಡಿತನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನೋಭಾವವೇ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.

2026 ರ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರದ ಪರಿಣಾಮ: ಅಂತಿಮ ಹಣಾಹಣಿ

2026 ರ ಮೇ 4 ರಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಕೊಳ್ಳೆ, ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಜನ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪು ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕಿತ್ತೊಗೆಯಿತು. ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿಯಿತು; 2011 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತಲೆ ಎತ್ತಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯೊಂದು ಈಗ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದೆ.

ಬಿಜೆಪಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದ ತಕ್ಷಣವೇ, ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬುಲ್ಡೋಜರ್‌ಗಳು ನುಗ್ಗಿ, ಬಡ ರಸ್ತೆ ಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಈ ಫುಟ್‌ಪಾತ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರ, ಅಮಾನುಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ – ಯಾವುದೇ ಪುನರ್ವಸತಿ ಯೋಜನೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಯಾವುದೇ ಪರ್ಯಾಯ ಜೀವನೋಪಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನೂ ನೀಡದೆ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಟಿಎಂಸಿ ಟಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ 80 ಶಾಸಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೂ ಸಹ ಈ ತೆರವುಗೊಂಡ ಬಡವರ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮಾತನ್ನೂ ಆಡಿಲ್ಲ.

ಪ್ರತಿದಿನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿವೆ: ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಶಾಸಕರು, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮದೇ ಪಕ್ಷ ಅಥವಾ ಅದರ ನಾಯಕತ್ವದ ಮೇಲೆ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ, ಅವರು ಪಕ್ಷವನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು “ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ” ನೆಪದಲ್ಲಿ, ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿರುವ ತೃಣಮೂಲದ ಸಂಸದರು ಸಹ ಈಗ ಎನ್‌ಡಿಎ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಂದ ಫುಟ್‌ಪಾತ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿದಿನ ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವವರು ಯಾರು? ಎಡಪಂಥೀಯರು. ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬರು ಮಾತ್ರ ಹಾಲಿ ಶಾಸಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಕ್ಷವಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ) [ಸಿಪಿಐ(ಎಂ)] ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಬಡವರ ಮತ್ತು ದುಡಿಯುವ ಜನರ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೀದಿ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೋರಾಟದ ನೆಲದಲ್ಲೂ ನಿಂತಿರುವುದು ಎಡಪಂಥೀಯರೇ. ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎಲ್ಲೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಅದು ಎಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿಯೇನೂ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

ತತ್ತ್ವಗಳಿಲ್ಲದ ರಾಜಕೀಯದ ಪರಿಣಾಮ

ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಕಥೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಕ್ಷದ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು, ಪಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ನಾಯಕರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೇನಾದರೂ ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನೇ ಕೈಬಿಟ್ಟಾಗ ಏನಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಟಿಎಂಸಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ — ಮಾವೋವಾದಿಗಳು, ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿಗಳು, ಕೋಮುವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಚಿಟ್ ಫಂಡ್ ಹಣ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲಾಬಿ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬದಲಾಗುವ ಕೇಂದ್ರ ಮೈತ್ರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಹೀಗೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಇದು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸಿತು, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಆಡಳಿತದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಮಾಡಿತು, ಬಡವರ ಪರವೆಂದು ನಾಟಕವಾಡುತ್ತಲೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳ ಖಾಸಗೀಕರಣವನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಅತಿಯಾದ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ನಾಗರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸಿತು. ಟಿಎಂಸಿ ಆಡಳಿತದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಬಯಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಲೇಖಕರು: ಸೌವಿಕ್ ಘೋಷ್

ಕೃಪೆ: ಲೆಫ್ಟ್ ವ್ಯೂ